بازار و کسب و کار
گیربکس اتوماتیک چگونه کار میکند؟
۱. اجزای اصلی گیربکس اتوماتیک
- مبدل گشتاور (Torque Converter): جایگزین کلاچ در گیربکس دستی شده است. از دو بخش اصلی پمپ (متصل به موتور) و توربین (متصل به جعبهدنده) تشکیل شده و با استفاده از روغن انتقال نیرو را نرم و پیوسته میکند.
- چرخدندههای خورشیدی (Planetary Gear Sets): مجموعهای از چرخدندهها (حلقهای، خورشیدی و سیارهای) که با قفل کردن اجزای مختلف، نسبتهای دندههای مختلف (معکوس، سنگین، سبک) را ایجاد میکنند.
- کلاچها و باندها (Clutches & Bands): اجزایی هستند که با فشار هیدرولیک عمل میکنند تا قسمتهای خاصی از چرخدندههای خورشیدی را قفل یا آزاد کنند و در نتیجه تعویض دنده انجام میشود.
- سیستم کنترل هیدرولیک (Hydraulic System): شامل پمپ روغن، سوپاپها و کانالها است که روغن تحت فشار را برای کنترل کلاچها و باندها توزیع میکند.
- واحد کنترل الکترونیکی (ECU): در گیربکسهای مدرن، سنسورهایی (سرعت، موقعیت پدال گاز، دمای روغن و…) دادهها را به ECU میفرستند و آن با پردازش این اطلاعات، فرمان تعویض دنده بهینه را صادر میکند.
۲. مراحل کاری سادهشده
- انتقال نیرو: موتور نیرو را به مبدل گشتاور میفرستد. مبدل با استفاده از جریان روغن، نیرو را به ورودی گیربکس منتقل میکند (بدون نیاز به کلاچ مکانیکی).
- انتخاب دنده: سیستم کنترل (هیدرولیک یا الکترونیکی) با توجه به سرعت خودرو، موقعیت پدال گاز و بار موتور، تصمیم میگیرد کدام مجموعه از چرخدندهها باید درگیر شوند.
- تعویض دنده: با فعال شدن کلاچها یا باندهای خاص via فشار روغن، چیدمان چرخدندههای خورشیدی تغییر میکند و نسبت دنده عوض میشود (مثلاً از دنده ۱ به ۲).
- هدایت روغن: پمپ روغن، روغن را در کانالها به حرکت درمیآورد و سوپاپها (کنترل دستی یا الکترونیکی) جریان روغن را به سمت کلاچهای مورد نظر هدایت میکنند.
۳. انواع گیربکس اتوماتیک
- سنتی (غیرسیارهای): نمونه اولیه که امروزه کمتر استفاده میشود.
- سیارهای (AT): رایجترین نوع.
- CVT: بدون دندههای مشخص، با دو پولی و تسمه فولادی، تغییر نسبت دنده به صورت پیوسته انجام میشود.
- دوکلاچه (DCT): مانند دو گیربکس دستی موازی که با کلاچهای جداگانه کار میکنند و تعویض دنده بسیار سریع است.
۴. مزایا
- راحتی بیشتر در رانندگی (عدم خستگی ناشی از تعویض دنده دستی).
- تعویض دنده نرم و بهینه (در نمونههای مدرن).
- مناسب برای ترافیکهای شهری.
۵. معایب
- هزینه خرید و تعمیر بالاتر.
- بازده مکانیکی کمی پایینتر از گیربکس دستی (در انواع قدیمی).
- مصرف سوخت معمولاً بیشتر است (البته در نمونههای جدید این تفاوت کم شده).
https://bit.ly/m/Gearbox-repair-shop
